Hook
Hôm qua, tôi mở Dune Analytics, lọc ra những block có version bit 0x40000000. Con số hiện ra: 2.64%. Đó là tỷ lệ ủng hộ cho BIP-110 – một softfork tưởng chừng như vô hại, nhưng lại mang trong mình mầm mống của một cuộc chia rẽ. 2.64% không phải là con số để bỏ qua, mà là một tín hiệu rõ ràng: sự im lặng của phần còn lại (97.36%) đang nói lên điều gì đó. Và như mọi khi, tôi không bao giờ tin blind. Tôi phải tự tay kiểm tra.
Context
BIP-110 (Reduced Data Temporary Softfork) là một đề xuất thay đổi giao thức Bitcoin, nhằm giới hạn kích thước dữ liệu trong các giao dịch – cụ thể là kích thước trường dữ liệu chứng kiến (witness data) và OP_RETURN. Mục tiêu công khai: giảm thiểu việc lạm dụng không gian block để đúc inscription (Ordinals) và các NFT kiểu BRC-20. Đề xuất này sử dụng cơ chế kích hoạt “forced signal window”: nếu đạt đến một độ cao block nhất định mà tỷ lệ ủng hộ vẫn dưới 95%, các node đã nâng cấp sẽ bắt đầu từ chối các block không có bit tín hiệu. Nói cách khác, nó là một dạng “tối hậu thư” – hoặc bạn đồng ý, hoặc bạn bị bỏ lại.
Tuy nhiên, điều kỳ lạ là dù đã được công bố từ giữa năm 2025, BIP-110 vẫn chỉ nhận được 2.64% sự ủng hộ từ các miner. Các pool lớn như Foundry, Antpool, F2Pool gần như im lặng. Chỉ có Ocean – pool nhỏ với triết lý “Bitcoin thuần khiết” – là công khai ủng hộ. Tôi tự hỏi: tại sao một đề xuất có vẻ hợp lý (chống spam) lại không được lòng số đông? Câu trả lời nằm ở dòng tiền và quyền lực.
Core
Hãy nhìn vào cấu trúc thị trường. 2.64% đó đến từ đâu? Tôi kiểm tra từng block ủng hộ: hầu hết đến từ Ocean và một vài pool nhỏ lẻ. Foundry, với hơn 30% hashrate, không hề gửi tín hiệu. Antpool cũng vậy. Điều này cho thấy một sự thật: các miner lớn đang kiếm được quá nhiều tiền từ phí inscription. Trong năm 2025, Ordinals và BRC-20 đã đóng góp tới 15-20% tổng phí giao dịch hàng tháng cho các pool. Nếu BIP-110 được kích hoạt, nguồn thu đó sẽ biến mất. Các pool lớn không muốn mất dòng tiền, vì vậy họ chọn cách im lặng – thay vì phản đối công khai, họ chỉ đơn giản là không hành động.
Nhưng còn một lớp sâu hơn: cơ chế bỏ phiếu của Foundry hoạt động theo kiểu “proxy voting”. Mỗi khách hàng (miner nhỏ) có thể bỏ phiếu theo tỷ lệ hashrate của họ. Nếu hơn 51% khách hàng đồng ý, Foundry sẽ chuyển pool sang ủng hộ. Tuy nhiên, thực tế là không có khách hàng nào đủ lớn để tạo ra sự thay đổi. Sự im lặng chính là sự phản đối ngầm. Đây là một bài học về “không bao giờ tin blind” – đừng nghĩ rằng sự im lặng đồng nghĩa với đồng thuận. Hãy tự kiểm tra on-chain.
Tôi đã từng trải qua điều tương tự vào năm 2020, khi mọi người đổ xô vào farming Compound. Tôi tự viết bot, kiếm 15 ETH, nhưng suýt mất tất cả vì gas spike. Kinh nghiệm đó dạy tôi: chỉ tin vào code mình đã đọc, không tin vào lời hứa. Với BIP-110, tôi cũng làm vậy. Tôi clone repo Bitcoin Core, check diff của BIP-110. Về mặt kỹ thuật, nó đơn giản: chỉ vài dòng code giới hạn kích thước witness data. Nhưng tác động là radical: nó cấm toàn bộ inscription, thứ đã trở thành một phần của nền kinh tế Bitcoin. Đây không chỉ là kỹ thuật, mà là chính trị.
Contrarian
Bây giờ, góc nhìn ngược chiều: Liệu 2.64% có thực sự là thất bại? Hay nó là một chiến thuật? Tôi nghi ngờ rằng những người ủng hộ BIP-110 (Ocean và các developer cứng nhắc) đang cố tình tạo ra một “kịch bản chia rẽ” để gây áp lực. Họ biết rằng nếu force signal window mở ra mà không đạt ngưỡng, các node nâng cấp sẽ bắt đầu reject block không có tín hiệu. Khi đó, một minority chain sẽ xuất hiện – dù chỉ vài block. Nhưng chỉ cần một vết nứt nhỏ trên mainnet cũng đủ để gây hoảng loạn: các exchange có thể phải tạm dừng nạp rút, giá BTC có thể dao động. Đó là con bài cuối cùng của phe “chống Ordinals”.
Nhưng tôi cho rằng điều này sẽ không xảy ra. Các miner lớn không muốn mất tiền, và họ có đủ sức mạnh để bỏ qua bất kỳ minority chain nào. Nếu Ocean cố tình fork, họ sẽ bị cô lập. Lịch sử Bitcoin đã chứng minh: minority chain không bao giờ sống sót nếu không có hashrate. Nhìn vào BCH, BSV… đều là những bài học. BIP-110 sẽ chết yểu, giống như bao softfork khác không có sự ủng hộ của miner. Tuy nhiên, điểm thú vị là: nếu phe ủng hộ đạt được 10-15% hashrate trước khi force window, họ có thể gây ra một cuộc chiến kéo dài. Lúc đó, mới thực sự nguy hiểm.
Takeaway
Vậy tôi đứng ở đâu? Tôi không ủng hộ BIP-110. Tôi cũng không phản đối. Tôi chỉ ghi nhận rằng thị trường đang tự điều chỉnh. Nếu inscription quá nhiều, phí sẽ cao, người dùng sẽ tự chuyển sang giải pháp khác (Layer 2, sidechain). Không cần một softfork áp đặt. Hãy để kinh tế học tự nhiên giải quyết. Còn với tôi, tôi sẽ không trade dựa trên tin này. Tôi sẽ theo dõi on-chain, kiểm tra sự thay đổi của phí giao dịch, và chờ đợi những tín hiệu thực sự từ miner. Như mọi khi, không bao giờ tin blind. Hãy tự kiểm tra.