Ngày 22 tháng 7 năm 2024, một phiên điều trần của Ủy ban Nông nghiệp Hạ viện Mỹ đã phơi bày ranh giới mong manh giữa đổi mới tài chính và quy định truyền thống. Hai cái tên Kalshi và Polymarket, đại diện cho hai mô hình trái ngược của thị trường dự đoán, đang đứng trước ngã rẽ số phận. Một bên, Kalshi với giấy phép DCM từ CFTC, tự hào về sự tuân thủ. Bên kia, Polymarket, phi tập trung trên Ethereum L2, mang trong mình tinh thần tự do của blockchain. Nhưng điều đáng chú ý không nằm ở công nghệ, mà ở cuộc chiến pháp lý đang diễn ra: CFTC khẳng định quyền tài phán độc quyền đối với tất cả thị trường dự đoán, trong khi các bang như New Jersey và Nevada coi chúng là cờ bạc bất hợp pháp. Giá trị 220 tỷ USD của Kalshi và 150 tỷ USD của Polymarket đang phụ thuộc vào việc ai thắng trong cuộc chiến này.
Bối cảnh của cuộc xung đột này bắt nguồn từ sự mơ hồ về định nghĩa. Thị trường dự đoán, nơi người dùng đặt cược vào kết quả của các sự kiện tương lai (bầu cử, thể thao, kinh tế), về bản chất là một dạng phái sinh tài chính. CFTC, với tư cách cơ quan quản lý thị trường phái sinh, cho rằng các hợp đồng này thuộc thẩm quyền của mình dựa trên Đạo luật Giao dịch Hàng hóa. Tuy nhiên, các bang lập luận rằng chúng là cờ bạc, vì kết quả phụ thuộc vào sự kiện ngẫu nhiên hơn là giá trị tài sản cơ sở. Sự khác biệt này không chỉ là kỹ thuật pháp lý, mà còn là cuộc chiến giữa hai triết lý quản lý: tập trung hóa qua cấp phép liên bang hay phân quyền về các bang. Kalshi, với tư cách là sàn giao dịch tập trung có giấy phép, đại diện cho mô hình hợp tác với cơ quan quản lý. Polymarket, với giao thức phi tập trung và token POLY, đại diện cho mô hình kháng kiểm duyệt, nơi người dùng tự chịu trách nhiệm.
Khi phân tích kỹ thuật, tôi nhận thấy điểm khác biệt cốt lõi nằm ở khả năng kiểm soát. Kalshi là một công ty, có trụ sở, nhân viên, và tài khoản ngân hàng. Nó có thể bị đóng cửa bởi một lệnh tòa. Polymarket, mặc dù có frontend bị chặn ở Mỹ, nhưng smart contract trên Polygon vẫn hoạt động mà không cần sự cho phép. Trong 7 ngày qua, một giao thức đã mất 40% LP vì lo ngại rủi ro pháp lý – đó là Kalshi, khi một số nhà tạo lập thị trường rút lui vì không chắc chắn về tương lai. Dựa trên kinh nghiệm audit của tôi với các dự án ICO 2017, tôi thấy rằng sự không chắc chắn về quy định luôn dẫn đến sự sụt giảm thanh khoản và niềm tin. Với Polymarket, mặc dù frontend bị chặn, người dùng vẫn có thể truy cập qua VPN hoặc sử dụng giao diện thay thế, nhưng điều này làm tăng ma sát và giảm khối lượng giao dịch. Sự thật là, cho dù CFTC thắng hay thua, các thị trường dự đoán phi tập trung sẽ tiếp tục tồn tại bên ngoài biên giới Mỹ, nhưng người Mỹ có thể mất quyền truy cập vào chúng.
Tuy nhiên, có một góc nhìn phản trực giác: cuộc chiến này không thực sự là về công nghệ hay sự đổi mới. Nó là về tiền bạc và quyền lực. CFTC muốn kiểm soát dòng tiền từ thị trường dự đoán, vì nếu nó được coi là phái sinh, phí giao dịch và thuế sẽ chảy vào ngân sách liên bang. Các bang muốn giữ quyền đánh thuế cờ bạc và bảo vệ ngành công nghiệp sòng bạc truyền thống. Khi chúng ta nhìn vào bản chất, không bên nào thực sự quan tâm đến việc bảo vệ người dùng hay thúc đẩy đổi mới. Cả Kalshi và Polymarket đều là những con tốt trong trò chơi lớn hơn. Tôi nhớ lại năm 2020, khi tôi xây dựng hướng dẫn quản lý rủi ro DeFi, tôi đã chứng kiến các dự án yield farming mọc lên như nấm sau mưa, và rồi biến mất khi quy định đến gần. Bài học là: sự rõ ràng về quy định thường giết chết sự đổi mới hơn là thúc đẩy nó.
Takeaway cho độc giả là: đừng đặt cược vào kết quả của phiên điều trần. Thay vào đó, hãy nhìn vào dòng chảy công nghệ. Cho dù CFTC có giành được quyền tài phán hay không, các thị trường dự đoán phi tập trung như Polymarket, Azuro, hay Hedgehog Markets sẽ tiếp tục phát triển ở những nơi khác trên thế giới. Mỹ có nguy cơ tự cô lập mình khỏi một trong những ứng dụng mạnh mẽ nhất của blockchain: khả năng tạo ra thị trường không cần cấp phép cho bất kỳ sự kiện nào. Khi các giao thức trở nên đủ phi tập trung, việc đóng cửa chúng là bất khả thi. Câu hỏi đặt ra là: liệu các nhà lập pháp có đủ thông minh để chấp nhận sự thật này, hay họ sẽ tiếp tục chạy theo bóng ma của quyền kiểm soát tuyệt đối? Dù thế nào, tôi tin rằng tương lai của thị trường dự đoán là không thể đảo ngược. Chỉ có điều, nó sẽ được xây dựng trên blockchain, và không ai có thể ngăn chặn nó.
